بازار جهانی خودرو برقی و ترندهای آن

1.  مطالعه بازار جهانی خودرو برقی و ترند های آن

صنعت خودرو، همانطور که پیتر دراکر به آن لقب “صنعت صنعت‌ها” را داده است، مرکب است از دانش، علم و فن که با خلاقیت و ابداع و هنر در هم آمیخته است. صنعت خودرو به لحاظ ارتباط نزدیک با زندگی روزمره مردم و حجم بالای سرمایه، اشتغال و گردش مالی زیاد، مورد علاقه و رقابت کشورها، شرکت‌ها و سرمایه‌های بزرگ است.سرمایه‌گذاری‌ها و پژوهش‌هایی که در این صنعت انجام می‌شود نه تنها صنایع وابسته به خود بلکه سایر بخش‌های اقتصادی صنعتی را به حرکت در می‌آورد. خودرو از جمله محصولاتی است که از تعداد نسبتاً زیاد مجموعه‌های میانی، قطعات و مواد اولیه تشکیل می‌شود. در نتیجه صنایع مرتبط با ساخت این اجزاء طیف بسیار گسترده‌ای (از جمله صنایع فلزی، نساجی، مواد شیمیایی و رنگ، برق و الکترونیک و…) را در بر می‌گیرد.

یک خودرو مجموعه ای از هزاران قطعه کوچک و بزرگ است که تولید هر یک از آنها نیاز به دانش فنی مهارت و سخت‌افزار لازم خود را دارد. جمع‌آوری و مونتاژ این قطعات در زمان لازم با قیمت و کمیت مناسب هنر بزرگی است که علاوه بر نیاز به دانش فنی و توان مدیریتی به یک برنامه بلند مدت و تعیین استراتژی مناسب نیاز دارد. صنعت خودرو در دنیا یک صنعت مونتاژ است که کارخانه خودروساز اکثر قطعات مورد نیاز خود را خریداری و محصول نهایی را در کارخانه مونتاژ می‌نماید. هرچه قطعات خودرو بیشتر و میزان نفر/ ساعت لازم برای مونتاژ بیشتر باشد (مانند خودروهای سنگین) ارزش افزوده بیشتری به بار می‌آورد.

1. 1.  بازار خودرو و ترند آن

به تناسب افزایش جمعیت جهان و همچنین رشد و بهبود اقتصادی در سال‌های اخیر به ویژه در کشورهای در حال توسعه و به‌روز قدرت‌های اقتصادی جدید و تلاش خودروسازان برتر جهان در ارائه خودروهای مقرون به صرفه، روند افزایشی تقاضا خودرو در سال‌های اخیر قابل مشاهده است و پیش‌بینی می‌شود این روند در دهه‌های آینده نیز ادامه داشته باشد.

شکل ۱-۱ .پیش‌بینی میزان فروش جهانی سالانه خودروهای مسافری، منبع: [1]

پیرو پاندمیک کووید-19 در شروع سال 2019 در آسیای شرقی و اروپا و پیرو آن در سراسر جهان و اعمال محدودیت‌های شهروندی و مشاغل در اقصاء نقاط جهان، میزان فروش و تولید خودرو در سال های 2019 و 2020 به ترتیب با 5/3% و 13% کاهش مواجه شد. مطالعات صنعت و بازار خودرو نشان می‌دهد که روند صعودی تقاضا و فروش خودرو مجدداً از سر گرفته خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود این افزایش در میزان فروش به مقدار 100 میلیون خودرو در سال 2035 برسد [2].

1. 1.  تغییرات اقلیمی کره زمین و تصمیمات و اقدامات جهانی مؤثر بر صنعت خودرو

با صنعتی شدن کشورها پس از انقلاب‌های صنعتی اول تا سوم و افزایش تقاضای کشور‌های صنعتی به منابع انرژی فسیلی، روند تولید گازهای گلخانه ای و به طور خاص گاز CO2 افزایش چشم‌گیری پیدا کرد. به طوری که میزان انتشار گاز CO2 در سال 2019 نسبت به 100 سال گذشته 9 برابر شده است (‏شکل 1-2).

 

شکل ۱-۲.میزان انتشار سالانه گاز CO2 در جهان [3]

نتایج مطالعات دهه‌های اخیر بر روی اثر انتشار گازهای گلخانه‌ای بر روی تغییرات اقلیمی کره زمین، توجه دانشمندان و حکمرانان را به خود جلب کرده است. از نتایج این مطالعات نشان می‌دهد که دمای سطح کره زمین در یک سناریو بدبینانه می‌تواند به میزان 5/4 درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا کند [4]. از پیامدهای افزایش دما می‌توان به ذوب شدن یخ‌های قطب شمال، افزایش سطح آب‌های آزاد و به زیر آب رفتن برخی جزیره‌ها و سواحل، آتش سوزی جنگل‌ها و مراتع، نابودی حیات وحش، قحطی آب و مواد غذایی اشاره کرد. همه این پیامدها به همراه مواردی دیگر حکمرانان را بر آن داشت تا با اتخاذ اقدامات جبرانی با این پیامدها مقابله کنند.

در این راستا در سال 2015 نمایندگان کشورهای جهان در کنفرانس پاریس گرد هم آمدند و ذیل معاهده پاریس متعهد شدند که اقدامات جبرانی در راستای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای صورت دهند. طی این معاهده 5 هدف کلان برای اقدامات جبرانی کشورهای صنعتی در نظر گرفته شد [5].

  • متوسط افزایش دمای جهانی در سطح 2 درجه سانتی گراد نگه داشته شود.
  • افزایش دمای جهانی به 5/1 درجه سانتی گراد محدود بشود.
  • حفظ و افزایش نواحی جنگلی به منظر جذب گازهای گلخانه‌ای اتمسفر
  • هم‌راستایی و سازگاری سرمایه‌گذاری ها با اهداف معاهده پاریس
  • افزایش توانمندی در تطابق با تغییرات آب و هوایی

ارزیابی‌های سالانه کمیسیون‌های سازمان ملل و مؤسسات انرژی و مالی از اقدامات جبرانی کشور ها در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و پیش‌بینی آن‌ها از میزان تحقق اهداف معاهده پاریس نشان می‌دهد که شرایط احتمالی متفاوتی پیش‌روی وضعیت اقلیمی جهان خواهد بود. بر این اساس سناریوهای متعددی که توصیف کننده آینده‌های احتمالی میزان انتشار گاز CO2 است، توسعه یافته است که در ‏شکل 1-3 نمایش داده شده است.

 

شکل ۱-۳.پیش‌بینی میزان انتشار گاز CO2 تا سال 2030 بر اساس سناریوهای مختلف توسط آژانس بین‌المللی انرژی

با امضاء معاهده پاریس در سال 2017، کشورها در راستای اهداف کاهش میزان انتشار گاز CO2 به صورت داوطلبانه اهدافی را برای خود در نظر گرفتند. این اهداف به مشارکت‌های تعیین شده ملت‌ها (1) نامیده می‌شود. با تجمیع این اهداف و بررسی اقدامات کشورها، سناریو سیاست‌های اعلام شده (2) معرفی گردید.

با مطالعه و بررسی این سناریو پیش بینی می‌شود که نه تنها تا سال 2070 خالص میزان انتشار گاز CO2 به صفر نمی‌رسد، بلکه فقط شدت رشد انتشار سالانه گاز CO2 کاسته می‌شود و این شاخص به روند رو به رشد خود ادامه خواهد داد (‏شکل 1-3).

مطالعات بر روی میزان کاهش انتشار گاز CO2 به منظور تحقق اهداف معاهده پاریس منجر به معرفی سناریو توسعه پایدار (3) گردید؛ طی این سناریو خالص میزان انتشار گاز CO2 در سال 2070 میبایست به صفر متمایل گردد [6]. سناریو توسعه پایدار شامل اقدامات سخت گیرانه ای می شود که کشور های با بیشترین میزان انتشار گاز CO2 را متعهد به انجام اقداماتی کند که تا هدف محدود کردن متوسط افزایش دمای سطح کره زمین به 2 درجه سانتی گراد محقق شود. ارزیابی ها از میزان حرکت کشور ها در راستای اقدامات سناریو توسعه پایدار در سال 2020 و 2021 میلادی نشان می‌دهد که این حرکت بسیار کند و ناقص بوده و در این زمان محدود نیازمند تغییرات بزرگ و وسیعی در هدف گذاری، سیاست گذاری و اقدامات کشور ها می باشد.

کشور ایران نیز با پیوستن به معاهده پاریس به صورت داوطلبانه در راستای همکاری در بهبود اقلیم کره زمین به اهداف کاهش انتشار گاز CO2 متعهد شده است [7].

  • کاهش 4% میزان انتشار گاز های گلخانه ای تا سال 2030 به طور قطعی
  • کاهش 8% میزان انتشار گاز های گلخانه ای تا سال 2030 به صورت مشروط

1. 1. 1.  سهم صنعت حمل و نقل در انتشار گاز CO2

صنعت حمل و نقل جهان شامل بخش های حمل و نقل هوایی، دریایی، جاده ای و ریلی به دلیل مصرف بالای سوخت های فسیلی سهم مهمی در انتشار گازهای گلخانه ای بویژه گاز CO2 دارد. آمارهای جهانی از بخش‌های مختلف اقتصادی نشان می‌دهد بعد از بخش تولید انرژی (برق و حرارتی)، بخش حمل و نقل بیشترین سهم انتشار سالانه گاز CO2 در جهان را دارا است. ‏شکل 1-4 نشان می دهد در سال 2016 از 35 میلیارد تن گاز CO2 منتشر شده در جو زمین سهم بخش های تولید انرژی و حمل و نقل به ترتیب حدود 15 و 8 میلیارد تن بوده است که معادل 43% و 23% کل انتشار گاز CO2 است.

 

شکل ۱-۴.میزان انتشار سالانه گاز CO2 در جهان بر حسب بخش‌های مختلف [8]

سهم 23 درصدی صنعت حمل و نقل در انتشار گاز CO2 نشان از اهمیت بهینه سازی و یا تغییر پارادایم مصرف سوخت در صنعت حمل و نقل می باشد. نکته ای که لازم به ذکر است سهم 73 درصدی حمل و نقل جاده ای از انتشار گاز CO2 در بخش حمل و نقل است. به همین دلیل در کشور های توسعه یافته و کشور های در حال توسعه از ابزار قوانین و استاندارد های سخت گیرانه به منظور تحقق اهداف کاهش انتشار گاز های گلخانه ای با منشاء حمل و نقل بهره می‌برند. همچنین با توسعه تکنولوژی های وسایل نقلیه برقی و کاهش قیمت آن ها، بستر مناسب برای حمایت دولت ها از تغییر پارادایم مصرف سوخت از سوخت فسیلی به برقی در بخش حمل و نقل فراهم گردیده است. ‏شکل 1-5 نشان دهنده اهداف کشور های اروپایی و آسیای شرقی در حمایت از توسعه بازار خودرو های برقی و ممنوعیت فروش خودرو های احتراق داخلی در بخش حمل و نقل می باشد. همان طور که در شکل مشاهده می شود کشور های نامبرده در تلاش هستند که تا سال 2040 میلادی 100% فروش محصولات جدید از نوع خودرو های بدون آلایندگی باشد؛ و متعهد شده اند تا سال 2050 میلادی خالص انتشار آلایندگی را به صفر برسانند. به عبارتی تنها خودرو های برقی در ناوگان حمل و نقل جاده ای سهم داشته باشند و خودرو های احتراقی از جاده ها حذف شوند.

 

شکل ۱-۵.اهداف کشور ها در برقی سازی خودرو ها یا ممنوعیت خودرو های احتراق داخلی در راستای کاهش انتشار گاز CO2 بخش حمل و نقل[2]

1. 1.  مطالعه بازار خودرو برقی در جهان

سال 2020 میلادی علی رقم شیوع بیماری کرونا برای دومین سال پیاپی در سراسر جهان و افول میزان تولید و فروش جهانی خودرو، بواسطه سرمایه گذاری های انجام شده بر روی توسعه صنعت خودرو برقی، توسعه بازار این نوع خودرو جهش قابل مشاهده ای داشت. به طوری که در سال 2020 میلادی رجیستری خودرو های برقی به میزان 41% رشد داده است. و سهم فروش خودرو برقی در بازار خودرو جهان به میزان 6/4% افزایش پیدا کرد. این افزایش سهم فروش با ارائه بیش از 360 مدل خودرو برقی از سوی خودرو سازان پیشگام در جهان رقم خورده است. در میان بازار های بزرگ خودرو های برقی در جهان دو بازار چین و اتحادیه اروپا با بیشترین میزان فروش رقابتی تنگاتنگ را به پیش می برند. در سال 2020 اتحادیه اروپا با فروش بیش از 1,300,000 خودرو برقی توانست برای اولین بار رکورد فروش حدود 1,200,000 خودرو برقی در بازار چین را بشکند و با 2 برابر کردن میزان فروش سریع ترین رشد را نسبت به سال قبل رقم بزند. ‏شکل 1-6 میزان فروش سالانه خودرو برقی در بازار های بزرگ در بازه سال های 2015 تا 2020 میلادی را نمایش می دهد. همان طور که مشاهده می شود کشور های چین، آمریکا و اتحادیه اروپا بزرگ ترین بازار های خودرو های برقی را دارا می باشند. در سال  2020 میلادی سهم خودرو های برقی از میزان فروش خودرو در سه بازار بزرگ اتحادیه اروپا، چین و آمریکا به ترتیب به 10%، 6% و 2% رسیده است. در اتحادیه اروپا کشور های پیشگام در توسعه بازار خودرو های برقی نروژ، سوئد، هلند، آلمان، فرانسه و انگلستان می باشد.

 

شکل ۱-۶.میزان افزایش رجیستری خودرو های برقی در بازار های بزرگ در سال 2020 میلادی[2]

از سال 2015 میلادی توسعه بازار خودرو برقی در چین و اتحادیه اروپا آغاز جهشی در توسعه جهانی این بازار رقم زد (‏شکل 1-7). طی سال های اخیر میلیون ها خودرو برقی از نوع تمام برقی و هیبرید شارژی به بازار ارائه گردید. روند افزایش میزان خودرو های برقی طی سال های اخیر ادامه داشته است و با توجه به سرمایه گذاری های انجام شده بر روی توسعه صنعت و بازار خودرو برقی پیش بینی می شود روند افزایشی در سال های پیش رو ادامه داشته باشد. در سال 2020 بیش از 10 میلیون خودرو برقی قابل شارژ در حال تردد در جاده های جهان تخمین زده شده است. این میزان معادل 8/0% کل خودرو های موجود در جهان می باشد که نشان از قدم های آغازین توسعه بازار های خودرو برقی در جهان است. پیش بینی می شود با کاهش قیمت خودرو برقی بواسطه تولید انبوه و کاهش قیمت پک باتری و حمایت های حاکمیتی در سراسر جهان سرعت جایگزینی خودرو های احتراق داخلی با خودرو های برقی جدید افزایش قابل توجهی داشته باشد.

شکل ۱-۷ .تعداد خودرو های برقی قابل شارژ در جهان بر اساس بازار های بزرگ[2]

قیمت خرید خودرو برقی در سال 2020 میلادی در حال نزدیک شدن به قیمت خودرو های احتراق داخلی است، اما همچنان از نظر مشتری با یکدیگر فاصله معنا داری دارند. اما بواسطه ساختار ساده قوای محرکه برقی نسبت به قوای محرکه احتراق داخلی، هزینه های بهره برداری و تعمیرات کمتری خواهند داشت. مطالعات متعددی درباره مقایسه هزینه های خرید و بهره برداری و تعمیرات خودرو های برقی با خودرو های احتراق داخلی انجام شده است. در ‏جدول 1-1 این مقایسه با در نظر گرفتن 6 معیار انجام شده است.

جدول ۱-۱.جدول مقایسه هزینه های خودرو برقی با خودرو های احتراق داخلی [9]

ردیفمعیارCriteriaخودرو برقیخودرو احتراق داخلی
1هزینه نگهداری (در طول عمر)Lie-time Maintenance Cost4,600 دلار9,200 دلار
2هزینه سوخت (در طول عمر)
سواری
کراس اوور/SUV
شاسی بلند (Pickup)
Life-time Fuel Cost
سواری
کراس اوور/SUV
شاسی بلند (Pickup)
7,000 دلار
8,700 دلار
11,100 دلار
15,500 دلار
19,900 دلار
25,600 دلار
3هزینه های 7 سال اول
(با در نظر گرفتن قیمت خرید)
Capital Cost and O&M Cost in 7 yearsکمتر از هزینه های مدل پر فروش و بهترین مدل خودرو احتراقی در کلاس مشابه-
4هزینه های بهره برداری (در طول عمر) Life-time O&M10,000 – 6,000 دلار ارزان تر-
5هزینه های خودرو دست دوم با 5 تا 7 سال عمرUsed EVsصرفه جویی اقتصادی خودرو برقی 5 الی 7 ساله 2 تا 3 برابر بیشتر است.-
6ارزش فروش خودرو پس از 7 سالResale Value0.48 – 0.430.48 – 0.45

1. 1. 1.  باتری خودروهای برقی

باتری در خودرو های برقی وظیفه تأمین منبع انرژی پیشران خودرو را دارد. بسته به نوع خودرو برقی تعداد سل های باتری و چگالی انرژی آن ها متفاوت خواهد بود. باتری های لیتیوم-یون به خاطر داشتن مزیت طول عمر و چگالی انرژی بالاتر نسبت به تکنولوژی های باتری رایج در بازار بیشتر مورد استفاده در خودرو های برقی قرار می گیرند. باتری های لیتیوم-یون مورد استفاده در خودرو های برقی از نوع سل (استوانه ای) و یا صفحه ای هستند. پک باتری مجموعه ای از چندین سل و یا صفحه باتری است که در کنار هم با در نظر گرفتن الزامات مکانیکی، حرارتی و الکتریکی چیده شده اند. پک باتری از چند ده تا چند صد کیلووات-ساعت انرژی برق تأمین می کنند. شرکت های متعددی در جهان بر روی توسعه تکنولوژی باتری های لیتیوم-یونی و پک باتری سرمایه گذاری کرده اند. شرکت تسلا در آمریکا به عنوان شرکت پیشگام در حوزه خودرو برقی و بویژه پک باتری از سال 2003 بر روی توسعه تکنولوژی پک باتری برای خودرو های برقی سرمایه گذاری کرده است. این شرکت با همکاری شرکت پاناسونیک توانسته است قیمت پک باتری را از $/kWh 1,200 در سال 2010 میلادی به رقم $/kWh 180 در سال 2021 میلادی (به میزان 85%) کاهش دهد. مطالعات بر روی روند سرمایه گذاری بر روی توسعه تکنولوژی و تولید پک باتری نشان می دهند که قیمت پک باتری تا سال 2030 میلادی به
$/kWh 100 نزدیک خواهد شد (‏شکل 2-1). و پیش بینی می شود این رقم تا  $/kWh 80 نیز برسد. پیامد این اتفاق کاهش شدید قیمت خودرو های برقی و رقابتی شدن آن خواهد بود.

شکل ۱-۸.پیش‌بینی ترند قیمت ($/kWh) پک باتری خودرو های برقی تا سال 2030

همزمان با شرکت پاناسونیک، دیگر شرکت های بزرگ تولید کننده باتری نیز بر روی توسعه تکنولوژی و تولید انبوه سل های باتری لیتیوم-یونی سرمایه گذاری کرده اند (‏شکل 2-2). این شرکت ها با احداث کارخانه جات تولید باتری -معروف به گیگا فکتوری- تأمین باتری خودروساز های برقی را بر عهده گرفته اند. مجموع ظرفیت تولید شرکت های تولید کننده باتری های لیتیوم-یون در سال 2020 بالغ بر 475 گیگاوات-ساعت برآورد شده است که هفت شرکت بزرگ این صنعت بالغ بر 76% باتری های لیتیوم-یون تولیدی را به خودروسازان ارائه می دهند. پیش بینی توسعه بازار های جهانی و افزایش فروش خودرو های برقی به میزان حدوداً 30 میلیون دستگاه در سال 2030 میلادی، عامل پیشران تقاضای برای پک باتری لیتیوم-یون خواهد بود. با توجه به اعلام شرکت های بزرگ تولید کننده باتری مبنی بر سرمایه گذاری بر روی افزایش ظرفیت تولید باتری لیتیوم-یون کلاس خودرویی، پیش بینی می شود تا سال 2030 ظرفیت تولید باتری به بیش از GWh 2,800 خواهد رسید که با فرض ظرفیت متوسط پک باتری خودرو های برقی به میزان kWh 75، این میزان تولید باتری در سال 2030 میلادی پاسخگوی تقاضای بیش از 37 میلیون خودرو تمام برقی سازندگان خودرو در جهان خواهد بود [10].

شکل ۱-۹.سهم 7 شرکت بزرگ تولید کننده باتری‌های لیتیوم-یون کلاس خودرویی در جهان در سال 2020

خودروسازان بزرگ نیز با سرمایه گذاری مشترک با تولید کنندگان باتری در سرعت بخشیدن به توسعه صنعت باتری مشارکت می کنند (‏جدول 2-2). همچنین استارتاپ ها با سرمایه گذاری خودروساز های بزرگ در حال توسعه ایده های نوین بهبود و تغییر تکنولوژی باتری کلاس خودرویی هستند. ایده هایی که چگالی انرژی و ظرفیت باتری و طول عمر آن را بسیار بالاتر می برد و بر روی پیمایش و قیمت خودرو اثر مثبت می گذارد.

جدول ۱-۲.جدول تأمین‌کننده‌های باتری برای خودرو سازهای بزرگ جهان [10]

نوآوری در حوزه باتری لیتیوم-یون به سرعت در بخش های مختلف در حال وقوع است. به طوری که پیش بینی می شود تا 5 سال آینده تحولات تکنولوژیکی بزرگی در قسمت های مختلف باتری رقم بخورد. به عنوان مثال توسعه تکنولوژی الکترولیت باتری های لیتیوم-یون حالت جامد و تکنولوژی باتری لیتیوم-سولفور می تواند چگالی انرژی و ظرفیت باتری را تا چهار برابر بیشتر کند (‏شکل 2-3). شرکت های خودروساز بزرگ مانند تویوتا، فولکس واگن، بی ام دابلیو، نیسان، هیوندای، رنو و میتسوبیشی بر روی توسعه این تکنولوژی تولید آن رقابت می کنند [11].

شکل ۱۰-۱.ترند تحولات تکنولوژی باتری لیتیوم-یون کلاس خودرویی در بازه سال‌های 2019 الی 2025 میلادی

1. 1.  چشم انداز خودرو برقی در صنعت خودرو جهان

همان طور که پیش از این نیز ذکر گردید پیش بینی می شود تقاضای خرید و به تبع آن میزان فروش خودرو های جدید در جهان تا سال 2040 میلادی روند افزایشی داشته باشد. به علاوه سرمایه گذاری در تکنولوژی های جدید قوای محرکه خودرویی در حال ایجاد تغییر در سبد محصولات خودرو سازان است. بدین معنی که با روند کاهشی قابل مشاهده قیمت خودرو های برقی و رقابتی شدن قیمت آن ها در بازار خودرو پیش بینی می شود که با استقبال مصرف کنندگان از خودرو های برقی میزان فروش این خودرو طی سال های آتی بیشتر خواهد شد (‏شکل 1-8). با توجه به ویژگی های برتر خودرو های تمام برقی نسبت به دیگر انواع خودرو های برقی از جمله هزینه نگهداری و تعمیرات کمتر، هزینه بهره برداری کمتر، پیچیدگی فنی کمتر، عدم انتشار گاز CO2 و به زودی قیمت ارزان تر، این نوع از خودرو های برقی در آینده نزدیک سهم قابل توجهی از بازار فروش خودرو را خواهند داشت. به طوری که پیش بینی می شود تا سال 2040 میلادی سهم فروش خودرو های تمام برقی به 70% از کل فروش برسد؛ و در عوض سهم خودرو های احتراق داخلی از فروش محصولات جدید از 96% در سال 2018 به کمتر از 15% در سال 2040 میلادی برسد.

 

شکل ۱-۱۱.پیش‌بینی میزان فروش جهانی خودرو بر اساس انواع قوای محرکه [1]

به بیانی دیگر تردد 10 میلیونی انواع خودرو های برقی در جهان در سال 2020 میلادی به 600 میلیون خودرو های تمام برقی در سال 2040 منجر خواهد شد؛ که سهم 40% درصدی از کل خودرو های جهان را شامل می شود. طی این بازه زمانی، تکنولوژی های خودرو های هیبریدی شارژی بواسطه رایج شدن خودرو های تمام برقی و توسعه زیر ساخت های تأمین انرژی برق از بازار خودرو خارج خواهند شد.

1.  قوانین و حمایت های حاکمیتی از خودرو برقی

در سال های اخیر انتخاب گزینه خودرو برقی به عنوان یک راه حل چند جانبه برای رفع مشکلات زیست محیطی، اقتصادی و امنیتی برای کشور های جهان مطرح شده است. مطالعات نشان می دهد که با توجه به شدت مصرف سوخت‌های فسیلی در سال های اخیر، ذخایر کشف شده این نوع سوخت تنها پاسخگوی حداکثر 5 دهه پیش رو خواهد بود. این محدودیت در تأمین سوخت فسیلی در جهان در سال های آینده می تواند منجر به فشار اقتصادی و به تبع آن فشار امنیتی به دولت ها بشود. بنابر این تمرکز بر روی منابع انرژی جایگزین برای دولت ها الزامی می باشد. از سوی دیگر مصرف سوخت های فسیلی موجب آلودگی شدید هوای کلان شهر ها و به صورت وسیع تر منجر به تغییرات اقلیمی در کره زمین شده است. به منظور جلوگیری از این پیامد ها و یا کاهش شدت آن ها استفاده از تکنولوژی هایی که انتشار آلايندگي آن ها نزدیک به صفر است الزامی است. در سال های اخیر با توسعه تکنولوژی و گسترش بازار های نو ظهور خودرو های برقی، از آن به عنوان راه حل برون رفت از مشکلات ناشی از مصرف سوخت های فسیلی یاد می شود. در راستای توسعه صنعت و بازار خودرو برقی و افزایش تمایل جوامع در استفاده از خودرو های برقی، دولت ها از اجرای قوانین تسهیل کننده، استانداردهای آلایندگی و برنامه های تشویقی استفاده می کنند. دولت ها در تلاش هستند با اعمال قوانین سخت گیرانه، استفاده از خودرو های با سوخت فسیلی محدود کنند. به عنوان مثال مالیات ها و عوارض بیشتری بر روی خودرو های احتراق داخلی اعمال می کنند. به علاوه در حوزه خودرو سازی، دولت ها به منظور هدایت خودرو ساز ها به سمت تغییر سبد محصولات خود به سمت خودرو های برقی، استاندارد های آلايندگي سخت گیرانه را در کنار مشوق های مالیاتی اعمال می کنند. در حوزه بازار نیز با اعمال بسته های متنوع تشویقی خریداران را به خرید خودرو های برقی ترغیب می کنند. توسعه زیرساخت های شبکه برق نیز تسهیل کننده این تحول و حرکت به سوی جایگزینی خودرو های احتراق داخلی با خودرو های برقی خواهد بود. در ‏‏جدول 3-1 اقدامات برخی کشور ها در توسعه بازار خودرو های برقی ارائه شده است. در ‏جدول 3-2 مشوق های حاکمیتی خرید خودرو های برقی در برخی کشور ها ارائه گردیده است.

جدول ۲-۱.جدول حمایت های حاکمیتی و قوانین و اهداف برخی کشور ها [12]

کشورقانوناهدافاهداف بلند پروازانه
چیناز سال 2025
4.6 L/100km (WLTP)
4.0 L/100km (NEDC)
رسیدن به سهم 20% خودرو های ZEV از کل فروش خودرو در سال 2025- 70% خودرو های مسافری تا سال 2025 برقی شوند (که از آن 40% NEV باشند)
- 100% خودرو های مسافری تا سال 2035 برقی شوند (که از آن 50% NEV باشند و 95% آن ها تمام برقی)
چینالزام خودرو ساز ها به تخصیص اعتبار وام های خرید خودرو با هدف افزایش سهم فروش خودرو برقی
12% در سال 2020 تا 18% در سال 2023
-- فروش 100 هزار دستگاه خودرو FCEV تا سال 2025
- فروش 1 میلیون دستگاه خودرو FCEV در دوره زمانی 2030-2035
ژاپناز سال 2030
3.94 L/100km برای خودرو های سواری
تا سال 2030 رسیدن به سهم فروش
BEV و PHEV 20%-30%
HEV 30%-40% و FCEV 3%
از سال 2050 تولید، استفاده و فروش خودرو های بدون آلايندگي
کانادامصرف سوخت (CAFE):
در سال 2021، 5.55-7.44 L/100km
در سال 2026، 4.93-6.90 L/100km
تعداد خودرو های ZEV در جاده ها:
تا سال 2025، 825 هزار دستگاه
تا سال 2030، 2.7 میلیون دستگاه
تا سال 2040، 14 میلیون دستگاه
-
کانادامقدار انتشار CO2 (CAFE):
در سال 2021، 183-246 g CO2/mile
در سال 2026، 168-243 g CO2/mile
سهم فروش خودرو های ZEV
تا سال 2025، 10%
تا سال 2030، 30%
تا سال 2040، 100%
-
اتحادیه اروپااز سال 2020 برای خودروهای جدید میزان انتشار مجاز 95 g CO2/km در نظر گرفته می شود.مجموعا تا سال 2025، 13 میلیون خودرو بدون آلايندگي (ZEV) در جاده ها در حال تردد.حداقل 30 میلیون خودرو مسافری ZEV تا سال 2030 در جاده ها در حال تردد باشند
اتحادیه اروپا- در بازه سال های 2021 تا 2025 به میزان 15% میزان مجاز انتشار محدودتر می شود.
- در بازه سال های 2021 تا 2030 به میزان 37.5% محدودتر می شود
15% سهم فروش خودرو، از نوع ZEV تا سال 2025 و 35% تا سال 2030-
آمریکا-الزام خودرو سازها به افزایش تخصیص اعتبار وام های خرید خودرو برقی تا 22% کل در سال 2025کالیفرنیا: کاهش 20% شاخص کربن مخازن سوخت ناوگان حمل و نقل تا سال 2030 نسبت به سال 2010کالیفرنیا: تا سال 2035 همه خودرو های جدید از نوع ZEV باشند.
آمریکااعطای یارانه خرید در برخی ایالاتکالیفرنیا: میزان انواع خودرو ZEV در ناوگان جاده ای
تا سال 2025، 1.5 میلیون
تا سال 2030، 5 میلیون
-

حدول ۲-۲.جدول مشوق های خرید خودرو برقی در برخی کشور ها

ردیفکشوریارانه خریدشروط
آلمان3,760 تا 9,000 یوروقیمت خودرو کمتر از 40,000 یورو
فرانسه1,000 تا 6,000 یوروقیمت خودرو کمتر از 45,000 یورو و رعایت استاندارد های محیط زیستی
انگلستانحداکثر2,500 پوندقیمت خودرو کمتر از 35,000 پوند و رعایت استاندارد های محیط زیستی
اسپانیا4,000 تا 7,000 یوروقیمت خودرو کمتر از 45,000 یورو و رعایت استاندارد های محیط زیستی
ایتالیا2,500 تا 8,000 یوروقیمت خودرو کمتر از 61,000 یورو و اسقاط خودرو با عمر 7 سال به بالا
چین6,800 تا 18,000 یو آنقیمت خودرو کمتر از 300,000 یو آن
آمریکا (نیوجرسی)2,000 تا 5,000 دلارقیمت خودرو کمتر از 55,000 دلار
کانادا500 تا 5,000دلارعلاوه بر دولت فدرال، در ایالت کبک 8,000 دلار برای خودرو واجد شرایط
با قیمت حداکثر 60,000 دلار پرداخت می شود.

بررسی روند جهانی مخارج دولت ها در توسعه بازار خودرو برقی و افزایش تمایل خریداران نشان می دهد که در بازه زمانی سال های 2015 الی 2020 میلادی دولت ها نزدیک به 70 میلیارد دلار برای ترغیب خریداران به خرید خودرو های برقی خرج کرده اند (‏‏شکل 3-1). این هزینه کرد شامل دو بخش ارائه یارانه های مستقیم خرید خودرو و صرف نظر کردن از بخشی از مالیات ها و دیگر منابع درآمدی دولت ها می باشد. همچنین بواسطه ارائه بسته های تشویقی و اعمال قوانین و استانداردهای زیست محیطی سخت گیرانه در بازه زمانی مشابه خریداران خودرو بالغ بر 340 میلیارد دلار برای خرید خودرو های برقی هزینه کرده اند. همان طور که در ‏‏شکل 3-1 مشاهده می شود در بازه زمانی سال های 2015 الی 2020 میلادی میزان سهم مجموع یارانه های مستقیم دولت ها برای خرید خودرو های برقی از %22 به 10% کل مخارج دولت ها کاسته شده است. این موضوع نشان از افزایش انگیزه های خریداران خودرو به خرید خودروهای برقی می باشد.

 

شکل ۲-۱.نمودار مخارج دولت ها و مصرف کنندگان خودرو های برقی در بازه سال های 2015 الی 2020 میلادی [2]

1.  نقش آفرینی خودرو ساز های بزرگ جهان در توسعه بازار خودرو برقی

خودرو ساز های بزرگ جهان به منظور حضور پیشگام در توسعه و ارائه خودرو های برقی و جذب سهم بیشتری از بازار فروش این محصول برنامه های مختلفی ارائه کرده اند. این برنامه معطوف به ارائه مدل های جدید خودرو برقی، افزایش سهم خودرو های برقی از سبد فروش محصولات، افزایش تیراژ خودرو های برقی می باشد. در ‏‏جدول 4-1 برنامه های اعلان شده تولید خودرو برقی از سوی 7 شرکت از شرکت های بزرگ خودرو ساز جهان ارائه شده است.

جدول ۳-۱.جدول برنامه های اعلان شده خودرو ساز های بزرگ در حوزه خودرو های برقی [2]

ردیفنام خودرو سازهدف
1ولواز سال 2030 میلادی در بازار اروپا فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
2فورداز سال 2030 میلادی در بازار اروپا فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
3جنرال موتورزاز سال 2035 فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
4فولکس واگنتا سال 2030 در بازار اروپا 70% محصولات و در هر کدام از بازار های چین و آمریکا 50% محصولات از نوع خودرو برقی ارائه خواهند شد.
5تویوتاتا ابتدای دهه 2020 بیش از 10 مدل جدید خودرو برقی معرفی شود.
در سال 2030 میلادی به رکورد فروش یک میلیون خودرو تمام برقی و پیل سوختی برسد.
6مرسدس-بنزدر سال 2020 فروش 1/0 میلیون خودرو برقی
تا سال 2025 میلادی سهم فروش خودرو های برقی از سبد محصولات به 25% برسد.
7بی ام دابلیوتا سال 2025 میلادی سهم فروش خودرو های برقی از سبد محصولات به 15%- 25% برسد.
تا سال 2025 تعداد 25 مدل جدید خودرو برقی به بازار عرضه کند.

با بررسی اهداف اعلامی از سوی خودرو ساز های بزرگ دنیا در حوزه محصولات برقی (‏‏شکل 4-1)، برآورد می شود تا سال 2030 میلادی سهم قابل توجهی از فروش خودرو ساز ها در بازار های بزرگ چین، آمریکا و اتحادیه اروپا، از نوع خودرو های برقی خواهد بود. به علاوه این که خودرو ساز ها در تلاش هستند با ارائه مدل های جدید و متنوع خودرو برقی پاسخگوی سلیقه ها و تقاضاهای متنوع مشتریان خود باشند. در سال 2020 میلادی در جهان نزدیک به 360 مدل خودرو برقی توسط خودرو سازان به بازار های بزرگ خودرو برقی ارائه شد. از این مقدار، 200 مدل خودرو برقی به بازار چین، 110 مدل به بازار اتحادیه اروپا و 50 مدل به بازار آمریکا ارائه گردیده است (‏‏شکل 4-2).

 شکل ۳-۱.برنامه های اعلانی تولید و فروش خودرو های برقی 18 خودرو ساز بزرگ در جهان

این تعداد مدل های در بخش بندی های خودرو های کوچک، خودرو های متوسط، کراس اوور، خودر های بزرگ و SUV به بازار ارائه شده است.

شکل ۳-۲.انواع کلاس‌های خودرو های برقی (دو مدل تمام برقی و هیبرید شارژی) ارائه شده به بازارهای چین، اتحادیه اروپا و آمریکا در سال 2020 میلادی (نمودار سمت راست)؛ نمودار تعداد مدل‌های خودرو برقی ارائه شده در بازه سال‌های 2015 الی 2020 میلادی و نمودار متوسط پیمایش خودرو های برقی (نمودار سمت چپ) [2]

از میان انواع کلاس خودرو برقی ارائه شده در سال 2020 سهم دو کلاس SUV و خودرو های متوسط بیشترین مقدار را داشته است. در این سال نزدیک به 160 مدل خودرو SUV به بازار های بزرگ خودرو برقی معرفی شده است که سهم 45% درصدی را به خود اختصاص داده است. در توضیح دلیل معرفی این تعداد مدل از کلاس SUV خودرو های برقی را می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در کشور چین و کشور های اروپایی بازار خودرو های SUV بیشترین رشد را در سال های اخیر داشته است و همچنین در آمریکا بزرگترین سهم بازار خودرو متعلق به خودرو های SUV است.
  • خودرو های SUV، قیمت بالاتری دارند و حاشیه سود بیشتری برای خودرو ساز ایجاد می کنند. و اینکه در این خودرو های سهم قوای محرکه برقی از قیمت خودرو کمتر از خودرو های برقی کوچک است.
  • خودرو های SUV سنگین تر و دارای مصرف سوخت بیشتری هستند لذا برقی کردن آن ها میزان آلايندگي بیشتری را به ارمغان می آورد.
  • در اروپا خودرو های برقی SUV نسبت به دیگر مدل های خودرو برقی واجد دریافت بیشترین مشوق های (برنامه های تشویقی بر گرفته از استاندارد های انتشار گاز CO2)، هستند.

شاخص پیمایش از مهم ترین فاکتور های اثر گذار در نظر خریداران است. به طوری در مقایسه با میزان پیمایش خودرو های احتراق داخلی، یک گلوگاه برای توسعه بازار خودرو های تمام برقی به حساب می آید. در مورد شاخص پیمایش خودرو های برقی، طی سال های 2015 تا 2020 میلادی این شاخص روند رو به رشدی را طی کرده است. در سال 2020 میلادی مقدار متوسط پیمایش خودرو های تمام برقی با یک بار شارژ کامل به 300 کیلومتر نزدیک شده است [2].

 

 4.  منابع و مراجع

 

[1]       Bloomberg NEF, “Electric Vehicle Outlook 2021,” 2021. [Online]. Available: https://about.bnef.com/electric-vehicle-outlook/.

[2]       “Global EV Outlook 2021 Accelerating ambitions despite the pandemic,” 2021.

[3]       P. Friedlingstein et al., “Global carbon budget 2020,” Earth Syst. Sci. Data, vol. 12, no. 4, pp. 3269–3340, 2020.

[4]       R. K. Pachauri and L. A. Meyer, “Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, ed,” RK Pachauri LA Meyer (Geneva, Switz. IPCC, 2014), pp. 1–151.

[5]       “Paris Agreement.” 2015, [Online]. Available: https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement.

[6]       R. A. Roehrl, “Sustainable Development Scenarios for Rio+20 A Component of the Sustainable Development in the 21st Century (SD21) project.,” New York, 2013.

[7]       “Intended Nationally Determined Contribution(INDC) of Islamic Republic of Iran,” 2016. https://www4.unfccc.int/sites/submissions/indc/Submission Pages/submissions.aspx.

[8]       H. Ritchie and M. Roser, “Emissions By Sector,” OurWorldInData.org, 2020.

[9]       C. Harto, “Electric Vehicle Ownership Costs: Today’s ElectricVehicle Offer Big Savings For Consumers,” 2020.

[10]     D. Harrison, “Electric Vehicle Battery Supply Chain Analysis How Battery Demand and Production Are Reshaping the Automotive Industry,” Automotive from Ultima Media, Jun. 2021.

[11]     S. Agarwal, “Status of the Rechargeable Li-Ion Battery Industry 2021 report, Market and Technology Report,” 2021. [Online]. Available: https://www.i-micronews.com/products/status-of-the-rechargeable-li-ion-battery-industry-2021/?utm_source=PR&utm_medium=email&utm_campaign=PR_STATUS_OF_THE_RECHARGEABLE_BATTERY_INDUSTRY_YOLE_July2021.

[12]     International Energy Agency, “Global EV Policy Explorer,” 2021.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *